Risg go iawn i ddyfodol yr iaith heb edrych ar y system gynllunio

2014 Mehefin 17 5:06 PM

Aled Roberts outside Senedd (Richard Thomas)Yn ôl Aled Roberts AC, Llefarydd dros y Gymraeg...

Mae ymgyrchwyr iaith yn dweud yn gyson bod angen inni ddiwygio'r system gynllunio i ddiogelu'r iaith. Ond yn natganiad y Prif Weinidog heddiw, ni roddwyd unrhyw ystyriaeth i'r angen i gynghorau lleol adolygu eu cynlluniau datblygu er mwyn ystyried yr iaith Gymraeg. Mae'r ffaith ni fydd nifer o gynghorau lleol yn gwneud hyn am nifer o flynyddoedd yn gwastraffu'r cyfle i ffurfio cymunedau Cymraeg cynaladwy yn yr ardaloedd hynny.

Mae Llywodraeth Lafur Cymru dal heb gyhoeddi dau gam o'i safonau iaith. Mae adroddiad Comisiynydd y Gymraeg wythnos diwethaf yn dangos angen clir i wella gofal iechyd cyfrwng Cymraeg, a dylai bobl Cymru gael y cyfle i ddelio â chwmnïau cyfleustodau a sefydliadau eraill drwy gyfrwng y Gymraeg. Nes bod safonau clir yn eu lle, ni fyddwn yn agosáu at gynnal y Gymraeg fel iaith fyw.

Bu lawer o ganolbwyntio yn y cyhoeddiad heddiw ar gefnogaeth ar gyfer y Fro Gymraeg. Ni ddylid anghofio'r rhai ardaloedd o Gymru lle mae sefyllfa'r Gymraeg yn fwy gwan.

Mae yna rai elfennau o'r cyhoeddiad heddiw i'w groesawu. Mae yna angen clir ar gyfer arloesi yn ein dull o sicrhau defnydd y Gymraeg fel iaith gwaith, ac rwy'n gobeithio bydd y prosiect peilot a gynigwyd ar gyfer Dyffryn Teifi yn datblygu ffyrdd newydd o weithio gyda busnesau lleol. Oni bai bod Gweinidogion Llafur Cymru yn dechrau delio â materion ein system gynllunio a chyflenwi gwasanaethau, mae yna risg go iawn i ddyfodol ein hiaith.

Beth hoffech chi ei wneud nesaf?